en
Menu
Logo Galerii Arsenał

Elżbieta Jabłońska, Supermatka

Elżbieta Jabłońska, Supermatka

A+
A-
Elżbieta Jabłońska, Supermatka, 2003, 3 fotografie, pleksi, 80 x 125 cm.
Praca zakupiona przez Galerię Arsenał.

Zdjęcia z cyklu Supermatka przedstawiają Elżbietę Jabłońską i jej syna Antka. Artystka fotografuje się wraz z dzieckiem na tle domowych wnętrz, a w zaaranżowanych scenach przybiera rolę dziecięcych superbohaterów: Spidermana, Batmana i Supermana. Swą osobę widzi tym samym przez pryzmat dwóch postaci – matki i bohatera – z którymi wiąże się całe spectrum stereotypowych wyobrażeń i z góry przypisanych zadań, warunkujących ich miejsce zarówno w kulturze, jak i w życiu dziecka. Matka, towarzysząca dziecku zarówno w najbardziej codziennych sytuacjach, jak i w tych wyjątkowych momentach odkrywania świata, jest jednak zaprzeczeniem bohatera, pojawiającego się w sytuacjach wyjątkowych.

O Supermatce pisano w kontekście Matki Polki, romantycznej w genezie figury kobiety, która poświęca się Ojczyźnie, i Ojczyźnie poświęca swoją rodzinę, a która w sztukach plastycznych znalazła najlepsze odzwierciedlenie w postaci wykreowanej przez Artura Grottgera m.in. w cyklach rysunkowych Polonia (1863) i Lithuania (1864-1866). Dzisiaj określenie Matka-Polka używane jest w sposób nieco deprecjonujący i odnosi się zwykle do kobiety skupionej na domu i wychowywaniu dzieci, która nie jest aktywna zawodowo. Dodatkowo na taki wizerunek matki, nakłada się obraz macierzyństwa idealnego, którego uosobieniem w kulturze chrześcijańskiej jest Maria. Przedstawienie, na którym Elżbieta Jabłońska przebrana jest za Supermana i całuje w policzek swego syna, nawiązuje do jednego z wariantów przedstawienia Marii – Mater Eleusa, w którym Maria przytula się policzkiem do Dzieciątka Jezus. Jabłońska na tradycyjny wizerunek matki nakłada także inne obrazy kobiety. Supermatka nie tylko dobrze sprawdza się w domu, ale też realizuje swoje ambicje i plany, jest kobietą, która funkcjonuje poza domem, i spełnia stawiane jej wymagania. Te ostatnie mają nie tylko charakter zawodowy, kształtowane są także przez współczesne media i np. propagowany przez nie ideał piękna. Artystka zwraca uwagę na wielość ról do odegrania, i wielość pól, na których należy odnieść sukces, nierzadko ze sobą sprzecznych i przeszkadzających sobie nawzajem. Pokazuje de facto, jak trudno być supermatką.

Działania Elżbiety Jabłońskiej, aczkolwiek artystka odżegnuje się od takiej klasyfikacji, sytuowane są zwykle w kontekście sztuki feministycznej. Jak zaznacza, projekt ma swoje źródła w jej własnej sytuacji, obserwacjach rodziny i odgrywanych w niej ról. Ten autobiograficzny rys ma jednocześnie wiele wspólnego z sytuacją wielu współczesnych matek, co nadaje mu uniwersalny wymiar. Mimo iż Jabłońska nie odbiera swej sytuacji jako opresyjnej, to pracy trudno odmówić wyraźnego, krytycznego rysu, który ujawnia się w bystrej analizie ról społecznych i ich historycznych oraz kulturowych uwarunkowań.

 

Izabela Kopania 

Katalog prac

Artyści