Świadome zgody

 

Świadome zgody*

Aranżacja wystawy: Daniel Rumiancew, Joanna Zielińska

 

 

Zbiory z kolekcji: Galerii Arsenał, Podlaskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych,
BWA Białystok

 

Punktem wyjścia wystawy Świadome zgody jest historia powstania w obecnym kształcie białostockiej kolekcji sztuki współczesnej (na którą składają się de facto prace z trzech osobnych, ale instytucjonalnie i historycznie powiązanych zbiorów: BWA Białystok, Galerii Arsenał oraz Podlaskiej Zachęty). Wystawa pokazuje jak zmieniała się koncepcja prowadzenia kolekcji sztuki w Białymstoku przez kolejne osoby decydujące o jej kształcie oraz jak przesuwały się punkty ciężkości w obrębie samej topografii kolekcji jako zbioru dzieł konkretnych artystów. Niektóre postawy artystyczne zostały w ostatnich latach odczytane inaczej, niektóre prace wraz ze zmianą historycznego kontekstu utraciły aktualność, inne zyskały nowe znaczenia. Na niektóre starsze prace znajomość przyszłej biografii artysty rzuciła nowe światło, inne zaś dzieła są bardziej „obiektywne“ dziś, niż były kiedyś. Wybierając prace z kolekcji zastanawialiśmy się nad problemem unikatowości. Czy w dzisiejszych czasach mówienie o benjaminowskiej aurze dzieła ma jeszcze jakikolwiek sens? Jeżeli tak, to czy, jak chciał Walter Benjamin, sam rodzaj użytego medium ma jakieś znaczenie? W jaki sposób korespondują ze sobą dzieła zbierane w różnym czasie? Jak budować narracje i wątki w obrębie kolekcji, gdy to, co wstydliwie ukryte w magazynie, odrzucone, jest bardziej niepowtarzalne, a być może przy odpowiedniej reinterpretacji równie „dobre“, „ważne“ i „aktualne“?

 

Wystawa jest wynikiem współpracy kuratorki (Joanny Zielińskiej) i artysty (Daniela Rumiancewa). Prowadzenie narracji w obrębie wystawy opiera się w dużej mierze na luźnych skojarzeniach, prywatnych tropach, a czasem nawet niedopowiedzeniach i niekonsekwencjach. Selekcjonując i zestawiając dzieła, a także eksponując je w nieoczywisty sposób, staraliśmy się zbudować nowe, niepewne, „eksperymentalne“ sensy wokół istniejących, dobrze opisanych wątków. Ważnym punktem odniesienia stały się dla nas początki kolekcji, związane z białowieskimi plenerami organizowanymi przez BWA Białystok, a przede wszystkim autorski wybór prac malarskich dokonany w latach osiemdziesiątych przez Bożenę Kowalską. Znana krytyczka i teoretyczka sztuki podzieliła wówczas zbiór na trzy podstawowe działy: realizm, metaforę oraz geometrię.

 

 

Kolekcję gromadzoną przed rokiem dziewięćdziesiątym prezentujemy głównie w postaci dokumentacji - jako pokazy slajdów. Następnie dialogicznie zestawiamy owe starsze dzieła z pracami współczesnymi, tak aby jedne komentowały drugie. „Dokumentacyjna” część wystawy wynika z odniesień do Waltera Benjamina (mówiąc humorystycznie: z potrzeby odarcia dzieł malarskich z resztek aury), ale także z walorów przestrzeni, zaprojektowanej bardziej pod kątem prezentacji sztuki multimedialnej niż malarstwa sztalugowego. Ekspozycja, budowana niechronologicznie, została wpasowana w surowy charakter przestrzeni narzucony przez poprzednią wystawę (symbolicznie i dosłownie nałożyliśmy jedną ekspozycję na drugą). W wielu miejscach widoczne są niedopasowania, architektura wystawy podkreśla porwaną narrację, dzieli ją na wątki, z których każdy usytuowany jest w oddzielnym pokoju.

 

 

Kryterium wyborów dokonywanych przez nas w obrębie ekspozycji jest czasami czysto formalne i estetyczne (choć nie jest to w żadnej mierze regułą). Unikamy hierarchii. Niektóre wątki mają charakter widmowy, niektóre z prac zostały wyrwane z kontekstu historycznego, zreprodukowane lub samowolnie zmultiplikowane bez zgody autora. Wystawa ma charakter antyedukacyjny, powstała trochę wbrew logice zbioru i założeniom kolekcji, która – jak pisała w 1985 roku w katalogu kolekcji białostockiego BWA Bożena Kowalska – powinna pełnić funkcje reprezentacyjne i dydaktyczne. Nadrzędnym celem naszej wystawy nie jest prezentacja zbioru, ale jego daleko idąca reinterpretacja. W oczywisty sposób poprzez zmianę kontekstu zmienia się znaczenie kolekcji oraz poszczególnych dzieł. Poszukujemy nowego kompromisu z przeszłością, za pomocą języka zbudowanego ze znaków, którymi są dzieła zgromadzone w białostockiej kolekcji. Zadajemy jednocześnie podstawowe pytania. W jaki sposób budować kolekcję sztuki współczesnej? Co robić z niechcianą częścią zbioru? Jakie funkcje pełni dziś kolekcja sztuki?

 

 

 

                                                        Joanna Zielińska i Daniel Rumiancew

 * Tytuł wystawy został zapożyczony z filmu Cezarego Bodzianowskiego znajdującego się w kolekcji Podlaskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych.

 

 

 

prace artystów: 

 

A

Maria Anto

Zofia Artymowska

Roman Artymowski

 

B

Wojciech Bąkowski

Teresa Bejnarowicz

Jan Berdyszak

Kiejstut Bereźnicki

Piotr Bogusławski

Stanisław Borysowski

Artur Brunsz

Jerzy Budziszewski

Rafał Bujnowski

 

C

Jiří Černický

Aleksander Chomczyk

Jan Chwałczyk

Tadeusz Ciesiulewicz

Teresa Czajkowska

 

 

D

Oskar Dawicki

Janusz Debis

Eugeniusz Delekta

Igor Delmas

Andrzej Dłużniewski

Jan Dobkowski

Tadeusz Dominik

Kazimierz Drejas

Jerzy Duda-Gracz

Andrzej Dworakowski

Edward Dwurnik

 

E

Janusz Eysymont

 

F

Antoni Fałat

Stanisław Fijałkowski  

 

G

Stefan Gierowski

Wanda Gołkowska

Maurycy Gomulicki

Jerzy Grabowski

Ryszard Grzyb

Izabela Gustowska

 

H

Lech Hajdamowicz

Ryszard Hunger

 

I

J

Aleksandra Jachtoma

Władysław Jackiewicz

Teresa Jakubowska

Konrad Jarodzki

Zdzisław Jurkiewicz

Wiesław Jurkowski

 

K

Andrzej Kalina

Wojciech Kaliński

Jerzy Kałucki

Janina Karczewska

Teresa Klink

Eugeniusz Knil

Andrzej Konwerski

Anatol Korzun

Zygmunt Kotlarczyk

Aleksander Kozyrski

Lech Kunka

Maciej Kurak

Krzysztof Kurzątkowski

 

L

Jerzy Lengiewicz

Alfred Lenica

Barbara Leszczyńska-Kluza

Norman Leto

Benon Liberski

Zbigniew Lutomski

 

Ł

Jerzy Łabanowski

Włodzimierz Łajming

Andrzej Łubowski

Bogumił Łukaszewski

Józef Łukomski

 

M

Zbigniew Makowski

Izabela Marcjan

Adam Marczyński

Eugeniusz Markowski

Wiesław Markowski

Takeo Marujama

Alfons Mazurkiewicz

Stanisław Mazurkiewicz

Jerzy Mazuś

Henryk Mądrawski

Lucjan Mianowski

Maria Michałowska

Risto Mijałkowski

Teresa Miszkin

Anna Mizeracka

Anna Molska

Marko Monew

Tomasz Mróz

Irena Musielak

 

N

Juliusz Narzyński

Andrzej Nowacki

Jerzy Nowosielski

 

O

Lech Okołów

Janusz Orbitowski

Kazimierz Ostrowski

 

P

Jerzy Panek

Henryk Płóciennik

Agnieszka Polska

Janusz Przybylski

 

R

Julian Raczko

Józef Robakowski

Erna Rosenstein

Leszek Rózga

Jacek Rybczyński

Jacek Rykała

Allan Rzepka

 

S

Andrzej Sadowski

Jadwiga Sawicka

Jacek Sempoliński

Grupa Sędzia Główny

Jacek Sienicki

Łukasz Skąpski

Ryszard Skupin

Mikołaj Smoczyński

Irena Snarska

Kajetan Sosnowski

Jacek Sroka

Aleksandar Stankowski

Henryk Stażewski

Jonasz Stern

Adam Styka

Paweł Susid

Zdeněk Světlík

Barbara Szajdzińska-Krawczyk

Józef Szajna

Wiesław Szamborski

Marian Szpakowski

Antoni Szymaniuk

Kazimierz Śramkiewicz

Jan Świtka

 

T

Jan Tarasin

Jan Trojan

Andrzej Tryzno

 

U

W

Danuta Waberska

Władysław Wagner

Zbigniew Warpechowski

Marek Wasilewski

Krzysztof Wawrzyniak

Mieczysław Wejman

Aleksander Wels

Czesław Wiącek

Krzysztof Wieczorek

Józef Wilkoń

Mieczysław Wiśniewski

Krzysztof Wodiczko

Mikołaj Wołkowycki

Adam Wsiołkowski

 

Z

Helena Zadrejko

Jacek Zieliński

Jerzy Jurry Zieliński

Jan Ziemski

Rajmund Ziemski

Jerzy Zinkow

 

Ż

Artur Żmijewski

Piotr Żyliński

Podziel się:

Facebook Twitter