en
Menu
Logo Galerii Arsenał

Slaven Tolj, Patriota

Slaven Tolj, Patriota

A+
A-
Slaven Tolj, Patriota, 2007, wideo (dokumentacja performance’u), 2 min 33 s.
Praca zakupiona przez Galerię Arsenał.

W zapisie performance’u Patriota, zrealizowanego w Zagrzebiu w 2007 roku, Slaven Tolj salutuje przy dźwiękach chorwackiego hymnu narodowego. Gesty, które wykonuje, odwołują się do form salutowania używanych na przestrzeni lat przez faszystów, partyzantów komunistycznych, jugosłowiańskie wojsko, a także przez armię chorwacką. Każdy z nich wiąże się z innym systemem i nadrzędną względem niego ideologią. Wszystkie niosą w sobie ideę patriotyzmu, który w poszczególnych przypadkach ma inny wydźwięk.

 

W pracy Tolja saluty powtarzane są rytmicznie jeden po drugim, stając się pustymi, pozbawionymi znaczenia gestami. Nieuchronnemu odczuciu nadmiaru towarzyszy konstatacja, iż nadużywanie symbolicznych gestów prowadzi do dewaluacji zarówno samych symboli, jak i związanych z nimi idei patriotyzmu. Realizację Tolja można tym samym postrzegać jako skondensowany komentarz na temat rzeczywistości społecznej oraz retoryki wielu różnych państw, systemów politycznych oraz funkcjonujących w ich obrębie grup społecznych.

 

Różnego rodzaju gesty patriotyczne towarzyszą uroczystościom państwowym, których pompatyczna oprawa często dominuje np. nad znaczeniem wydarzeń, które mają upamiętniać. Na co dzień, w mediach i w potocznym doświadczeniu, patriotyzm funkcjonuje częściej pod postacią słowa niż gestu. Słowo obecne jest w deklaracjach politycznych i debatach społecznych, a termin „patriota” jest jednym z częściej pojawiających się określeń zarówno w zbiorowym, jak i jednostkowym portrecie obywateli/obywatela. W obliczu swoistego nadmiaru oraz częstego nadużywania słów i gestów Slaven Tolj stawia pytanie o miejsce i znaczenie patriotyzmu w wizerunku narodu. Diagnoza artysty jest niepokojąca, stopień obecności patriotyzmu w rzeczywistości społecznej okazuje się być odwrotnie proporcjonalny do stopnia nasycenia słowa treścią.

 

Zjawisku „patriotyzmu” – wiązanym z nim wartościom, jego przejawom oraz znaczeniom – Slaven Tolj mógł przyglądać się świadomie w różnych momentach życia politycznego obecnej Chorwacji: w okresie socjalizmu, transformacji politycznej po upadku Jugosławii, w czasie pojawienia się wielokulturowości i globalizacji w posttotalitarnymkontekście. W analizach funkcjonowania patriotyzmu w rzeczywistości społecznej nie jest odosobniony, a jego diagnozy bliskie są skądinąd wnioskom płynącym z pracy Jakuba Bąkowskiego (Flaga, 2002), który patriotyzm (w polskim kontekście) opisuje w podobny Toljowi sposób: jako wyzutą ze znaczeń formę. 

 

Izabela Kopania

 

Praca Jakuba Bąkowskiego w zbiorach Galerii Arsenał w Białymstoku i Podlaskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych.

Katalog prac

Artyści