Miejsce w sercu, 2008

Miejsce w sercu to miejsce szczególnie drogie, takie, do którego wraca się tak często, jak to możliwe, bądź w którym trwa się wbrew wszelkim przeciwnościom i zdrowemu rozsądkowi. Pozornie tylko nie ma znaczenia, czy owo miejsce znajduje się w centrum, czy na peryferiach, czy jest miejscem otwartych możliwości, czy też takim, w którym wszystko przychodzi o wiele trudniej. Stosunkowo często jednak w tymże miejscu w sercu, zwłaszcza gdy będziemy rozpatrywać je nie tyle w sensie fizycznym i geograficznym, co emocjonalnym, ścierają się przeciwstawne siły. Z jednej strony daje ono energię do działania, z drugiej zaś w różny sposób ogranicza – czy to pod względem ekonomicznym, czy pod kątem możliwości rozwoju, czy w końcu odległości od szeroko pojętego centrum. Jest ono jednocześnie miejscem wolności i zniewolenia.

Praca Oskara Dawickiego dobrze oddaje sytuację takiego właśnie miejsca w sercu. Artysta zbudował, z dziesiątek klatek dla ptaków, ogromną klatkę szczelnie wypełniającą przestrzeń jednego z pomieszczeń galerii. Odczucie klaustrofobii narzuca się nie tylko ze względu na charakter zamkniętego kubusa, ale także na stosunkowo niewielką przestrzeń otwartą, dostępną oglądającym. W praktyce zmuszeni są oni do tego, by przeciskać się między ścianami galerii i drucianymi ścianami zamykającymi tytułowe miejsce w sercu. Praca Dawickiego wykonana została z identycznych, białych, nieskazitelnie czystych klatek sprowadzonych z Chin. Ich sterylna nowość sprawia, że martwy ptak, leżący na podłodze jednej z klatek, jest paradoksalnie najbardziej żywym elementem instalacji, mającym swój jednostkowy charakter i swoiste wewnętrzne ciepło. Z drugiej jednak strony jest on tu jedyną, a przy tym najbardziej bolesną ofiarą zniewolenia.

Miejsce w sercu Oskara Dawickiego jest pracą o wewnętrznej wolności. Jej brak został tutaj jednoznacznie utożsamiony z brakiem życia. Nawet największych rozmiarów klatka, czysta i luksusowa, taka, w której pozornie można rozwinąć skrzydła, nie zapewnia swobody i możliwości działania. Tytułowe miejsce w sercu staje się w tym kontekście miejscem opresji, a warunkowane przez nie ograniczenia mogą mieć bardzo różny charakter. W pracy Oskara Dawickiego wydźwięk przysłowiowego miejsca na ziemi jest skrajnie pesymistyczny. Miejsce w sercu kojarzy się z miejscem dającym energię do walki z przeciwnościami, w Miejscu w sercu ograniczenia i trudności wzięły górę.

 Izabela Kopania