Krzysztof Czerwiński II, 2001

Praca Katarzyny Kozyry Krzysztof Czerwiński II zarówno pod względem formy, jak i przekazu, odnosi się do dwóch wcześniejszych realizacji artystki, opatrzonych tytułami Krzysztof Czerwiński (1996) i Więzy krwi (1999). Pierwsza z nich przedstawia półnagiego, pobitego mężczyznę, ukazanego na biało-czerwonym tle, druga zaś składa się z czterech zdjęć dwóch nagich kobiet (z których jedna jest dotknięta kalectwem), sfotografowanych na tle czerwonego krzyża i czerwonego półksiężyca na neutralnym, białym tle w jednej wersji i na tle tych samych znaków otoczonych kapustą i kwiatami kalafiora w drugiej. Obydwie prace odnosiły się do przemocy, która często dokonywana jest w imię niewłaściwie pojętej ideologii.

Dyptyk Krzysztof Czerwiński II nawiązuje do problematyki poruszonej w Więzach krwi. Zdjęcie modela – spotkanego na ulicy, pobitego mężczyzny, który przedstawił się jako Krzysztof Czerwiński – wplecione zostało w kompozycję zbudowaną z półksiężyca, krzyża i warzyw. Kozyra kontynuuje tu refleksję na temat wojny toczącej się w latach 90. XX wieku na Półwyspie Bałkańskim oraz jej etnicznego i religijnego podłoża. Artystka przywołała symptomatyczną dla ideologicznego podłoża konfliktu interpretację Czerwonego Krzyża, znaku organizacji niosącej pomoc humanitarną. Wbrew deklarowanej neutralności symbolu, konotacje religijne okazały się być na tyle silne, że w krajach muzułmańskich zastąpiony został Czerwonym Półksiężycem. Zestawiając obydwa znaki z ciałem ofiary Kozyra wskazuje przede wszystkim na jej uprzedmiotowienie. Fanatycznie wyznawana ideologia – o podłożu narodowym, etnicznym czy religijnym – na swój sposób segreguje ofiary, wyznaczając jasne granice między „swoim” i „obcym”. Nie ma w niej miejsca na humanitaryzm, w imię którego każda ofiara, niezależnie od wyznawanej wiary oraz przynależności etnicznej czy narodowej, jest przede wszystkim człowiekiem.

Izabela Kopania