Kamil Kopania
ARSENAŁ SZTUKI
Galeria Asenał w Białymstoku i jej Kolekcja II
wydawca:
Podlaskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych
1 kwietnia 2005 roku minęło czterdzieści lat od powstania w Białymstoku Galerii Arsenał, jedynej w mieście w pełni profesjonalnej instytucji nastawionej na prezentowanie sztuki najnowszej. Okrągła rocznica skłania do podsumowania dotychczasowej działalności placówki oraz zastanowienia się nad jej dorobkiem, osiągnięciami oraz znaczeniem dla kulturalnego oblicza miasta, w którym funkcjonuje i którego władzom podlega. Daje również asumpt do podjęcia rozważań – zarówno w perspektywie historycznej, jak i w odniesieniu do czasów współczesnych – nad rangą i miejscem Arsenału na tle innych krajowych instytucji o podobnym profilu.
Oczywistym jest, iż czterdziestu lat nieprzerwanej aktywności Galerii nie sposób traktować jako jednolitego okresu. Trudno nawet mówić o możliwości spojrzenia na jej historię jako na ciąg następujących po sobie zdarzeń, prowadzących do wypracowania obecnego charakteru i rangi instytucji. Działalność Arsenału w ostatnich piętnastu latach zasadniczo odbiega od tej, jaka prowadzona była w Galerii w latach osiemdziesiątych; jej funkcjonowanie między 1965 a 1980 rokiem oparte było na innych zasadach. Nie da się łatwo przyrównać galerii należącej do sieci Biur Wystaw Artystycznych, działającej w państwie o ustroju socjalistycznym, do galerii miejskiej, funkcjonującej w państwie okresu przemian ustrojowych, o gospodarce wolnorynkowej i ustroju demokratycznym. Realia społeczno-polityczne, jakie panowały w Polsce w przeciągu ostatnich czterdziestu lat, w oczywisty sposób odmiennie warunkowały oblicze białostockiej placówki. Jej obraz w różnych okresach działalności kształtowały też osoby, które nią kierowały. Założenia programowe pierwszego dyrektora Arsenału, Mikołaja Wołkowyckiego, były w znacznej mierze odmienne od założeń przyjętych przez osoby prowadzące ją w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Również lokalne środowisko artystyczne ulegało na przestrzeni lat znacznym przeobrażeniom, co nie pozostawało bez wpływu na funkcjonowanie i rangę placówki w określonym czasie.
Historię Arsenału należy podzielić na trzy w znacznej mierze autonomiczne okresy: lata 1965-1980, 1980-1990 i 1990-2005. W latach 1990-2005 Galeria Arsenał osiągnęła wysoką pozycję pośród innych tego typu krajowych instytucji, działa prężnie oraz efektywnie, jest ośrodkiem znanym i cenionym nie tylko w Polsce, lecz także za granicą, posiada nadto wysokiej klasy kolekcję sztuki polskiej i obcej powstałej po 1989 r. Jej dorobek z tego okresu nie tylko wart jest więc opisania, lecz przede wszystkim powinien stanowić punkt wyjścia do refleksji nad tym, jak go – w perspektywie długofalowych interesów Białegostoku, regionu Podlasia, a także całego kraju – nie zaprzepaścić, lecz skutecznie wykorzystać, tworząc jednocześnie warunki do dalszego rozwoju placówki. Dzieje Galerii Arsenał przed 1989 rokiem są okresem zamkniętym, w niewielkim tylko stopniu mogącym wpłynąć na to, co dziać się będzie w Białymstoku w najbliższych latach. Z tego też względu opisywanie jej historii warto – wbrew chronologii – zacząć od czasów nam najbliższych.
Kamil Kopania
|  |
| Kamil Kopania
ARSENAŁ SZTUKI
|
|
